مشاوره ازدواج

ازدواج فامیلی خوب است یا بد؟

ازدواج فامیلی خوب است یا بد؟

در ایران ازدواج های فامیلی بیشتر از کشورهای دیگر رخ می دهد. اما ازدواج فامیلی ممکن است معایب و مزایای خاصی داشته باشد و نه کاملاً خوب است و نه کاملاً بد. در ادامه مطلب با مزایا و معایب آن آشنا خواهیم شد.

خوب یا بد ازدواج فامیلی

آیا تا به حال به افرادی برخورده اید که میگویند؛ ما با غریبه وصلت نمیکنیم؟! این افراد دقیقا همان هایی هستند که معتقدند عقد دختر عمو با پسر عمو را در آسمان ها بسته اند. ازدواج فامیلی مزایا و معایب خاص خودش را دارد و هیچ کس نمیتواند بگوید این سبک از کاملا بد است یا کاملا خوب است. در ادامه قصد داریم به مسائلی در باب مزایا و معایت ازدواج فامیلی بپردازیم. با ما همراه باشید.

ازدواج خویشاوندی در مردمان غرب آسیا، جنوب هند و شمال آفریقا محبوبیت قابل‌توجهی دارد و حدود ۵۰ -۲۰ درصد از ازدواج‌ها را شامل می‌شود. در ایران نیز در یک مطالعه، میانگین کلی ازدواج‌های فامیلی حدود ۶/۳۸ درصد تخمین‌زده شده و شایع‌ترین شکل آن ازدواج بین اقوام درجه اول مثل دخترخاله و پسرخاله یا دخترعمو و پسرعمو است

ازدواج خویشاوندی پدیده‌ای است که عمیقا ریشه در فرهنگ برخی جوامع دارد. این شیوه ازدواج در مردمان غرب آسیا، جنوب هند و شمال آفریقا محبوبیت زیادی داشته و حدود ۵۰-۲۰ درصد از ازدواج‌ها را شامل می‌شود. در ایران نیز در یک مطالعه میانگین کلی ازدواج‌های فامیلی حدود ۶/۳۸ درصد تخمین‌زده شده و شایع‌ترین شکل آن ازدواج بین اقوام درجه اول مثل دخترخاله-پسرخاله و دخترعمو-پسرعمو و… است. تفاوت‌هایی در شیوع و مدل‌های مختلف این نوع ازدواج بر اساس مسائل قومی، مذهبی، نژادی و ناحیه جغرافیایی و حتی شیعه یا سنی بودن افراد وجود دارد و جالب اینکه درصد بالایی از ازدواج‌های فامیلی در بخش مرفه جامعه دیده می‌شود اما این ازدواج‌ها مشکلاتی در پی دارد به طوری که در سال ۲۰۱۰میلادی در ۲۵ ایالت آمریکا ازدواج خویشاوندی درجه اول به علت شیوع نقایص و ناهنجاری‌های ژنتیکی منع شد و در ۶ ایالت دیگرتحت شرایط خاصی مثل سن بالا یا نازایی یکی از طرفین یا هر دو یا ارائه گواهی مشاوره ازدواج معتبر اجازه انجام آن داده شد. حتی در بعضی مناطق اجازه یک ازدواج فامیلی در خانواده صادر می‌شود اما از ازدواج فامیلی دوم در همان خانواده جلوگیری می‌کنند.

مزایای ازدواج فامیلی

برخی مطالعات جامعه‌شناختی نشان داده ثبات زندگی زناشویی در ازدواج‌های فامیلی به دلیل سازگاری و همخوانی بیشتر بین همسران و خانواده‌هایشان بیشتر است. همچنین افراد فامیل به علت رفت و آمد و معاشرت بیشتر با یکدیگر شناخت بهتر و بیشتری از اخلاق، اعمال و رفتار هم دارند و همین شناخت احتمال انتخاب گزینه مناسب جهت ازدواج را بالاتر می‌برد.

از آنجا که همواره نگرانی و دغدغه‌هایی برای زنان در مورد عدم تامین و حمایت آنها در مورد مسائل مالی و سلامت در زندگی وجود دارد، گمان می‌کنند ازدواج خویشاوندی پشتوانه محکم‌تری نسبت به قوانین موجود در جامعه برای حفظ وضعیت و دفاع از حقوق آنهاست. در بعضی موارد این باور وجود دارد که ازدواج فامیلی باعث تحکیم پیوندهای خانوادگی و همبستگی بین اعضا و شکل‌گیری فرصت‌های عالی برای انتقال ارزش‌های فرهنگی خانواده و تداوم آن طی نسل‌های متمادی در خانواده می‌شود. در ازدواج‌های فامیلی مذاکرات قبل از ازدواج در باب مسائل مالی اغلب به راحتی انجام می‌گیرد و مقدمات و لوازم ازدواج مانند مهریه، جهیزیه و مراسم عقد و عروسی با تسهیلات و هزینه کمتری فراهم می‌شود.

ازدواج فامیلی خوب است یا بد؟

ازدواج فامیلی

یکی دیگر از دلایل اصرار بعضی به ازدواج با یکی از اعضای فامیل، این است که خانواده‌ها و به‌خصوص والدین دختر خانم‌ها ترجیح می‌دهند دخترشان به جای ازدواج با غریبه و زندگی در محلی دور از دسترس آنها با فردی از اقوام ازدواج و نزدیک به آنها زندگی کند و از لذت ملاقات و حضور نوه‌هایشان برخوردار شوند. علاوه بر اینها، بسیاری از خانواده‌های متمول ترجیح می‌دهند با ازدواج خویشاوندی اموال و دارایی‌های خود را درون خانواده نگه‌ دارند و نسل به نسل انتقال دهند.

بعضی از مطالعات حاکی از این است که طلاق و جدایی در ازدواج‌های خویشاوندی کمتر است. البته حقیقت این مطلب بیشتر از آنجا ناشی می‌شود که طلاق در ازدواج‌های فامیلی سخت‌تر از ازدواج‌های دیگر انجام می‌گیرد چراکه با جدایی دو نفر از هم، اغلب کل روابط خانوادگی تحت‌الشعاع قرار می‌گیرد و ممکن است باعث از هم پاشیده شدن یک فامیل شود، بنابراین در اکثر موارد در صورت ایجاد اختلاف، بزرگان و ریش‌سفیدان بین زن و شوهر داوری و آشتی و مسالمت را بین آنها برقرار می‌کنند.

معایب ازدواج فامیلی

اول اینکه احتمال دخالت اطرافیان در زندگی زن و شوهر در ازدواج‌های فامیلی بیشتر از سایر ازدواج‌هاست و دامنه این دخالت‌ها معمولا گسترده‌تر و فراتر از خانواده‌های درجه ۱ دوطرف است و اغلب به کل فامیل کشیده می‌شود. مراقبان بهداشت و سلامت و متخصصان علم ژنتیک، خطر بیماری‌های مادرزادی انتقال‌یافته به فرزندان را در مقابل تمام مزایای بالقوه اجتماعی-اقتصادی ازدواج‌های فامیلی مهم و جدی قلمداد می‌کنند و در خصوص آن هشدار می‌دهند.

در ازدواج‌های فامیلی در مقایسه با سایر ازدواج‌ها نرخ باروری و تولد کمی بالاتر است و میزان سقط تفاوت بارزی ندارد. مرده‌زایی و مرگ نوزاد از جمعیت عمومی بالاتر و شیوع نقایص حین تولد حدود ۳-۲ درصد بیشتر از نوزادان حاصل از ازدواج غیرفامیلی است. هرچند شاید این تفاوت درصدی اندک باشد اما با احتساب آمار موالید سالانه عدد قابل‌توجهی به دست می‌آید.

علت بالا بودن نقایص و اختلالات مادرزادی از این قرار است که زمانی که ژن مخصوص بیماری در پدران و اجداد مشترک زن و شوهر وجود داشته باشد و از یک طرف به مادر و از طرف دیگر به پدر منتقل شود و این ژن مخصوص هم از پدر و هم از مادر به کودک به ارث برسد، در نتیجه تجمع این ژن در فرزند احتمال بروز و شدت آن بیماری بیشتر خواهد شد.

ضرورت غربالگری در بسیاری از مطالعات روی ارتباط

نشانگان داون (نوعی عقب‌ماندگی ذهنی) با ازدواج خویشاوندی تمرکزشده و نتایج نشان داده بسیاری از ازدواج‌های فامیلی باعث خواهد شد فرزندان متولدشده عقب‌افتاده باشند. البته هر ازدواج فامیلی‌ای این نتیجه را نمی‌دهد. آمار نشان می‌دهد احتمال تولد کودکان معلول، ناقص و مبتلا به نابینایی و ناشنوایی، اختلالات خونی و ناهنجاری‌های استخوانی، صرع، اختلالات ذهنی و یادگیری و عقب‌ماندگی رشد در ازدواج‌های فامیلی بیشتر است.

ارتباط بین ازدواج‌های خویشاوندی با بیماری‌های پیچیده با شروع تاخیری مانند دیابت، قلبی-عروقی، فشارخون بالا، اسکیزوفرنی(جنون) و سرطان‌ها مبهم است و به مطالعات بیشتری برای کنترل عوامل متعدد مداخله‌کننده در نتیجه مطالعه نیاز دارد. اگرچه به دنیا آمدن کودک بیمار یا معیوب و ناقص در ازدواج‌های فامیلی یک احتمال است اما با توجه به مشکلات زیاد ناشی از آن و زندگی سخت و دردناک این کودکان باید برای کاهش این احتمال اقداماتی انجام گیرد. از آنجا که وجود یک بیماری در پدران و اجداد مشترک همسران باعث بروز بیماری در نسل‌های بعد می‌شود، مراجعه به متخصصان علم ژنتیک و تهیه شجره‌نامه‌ها و انجام آزمایش‌های لازم پیش از ازدواج و تست‌های غربالگری حین بارداری، از ارکان مهم برای کاهش احتمال تولد فرزند بیمار در ازدواج‌های فامیلی است چراکه آزمایش‌های مرسومی که امروزه برای افراد در آستانه ازدواج انجام می‌شود، فقط امکان بروز تالاسمی را بررسی می‌کنند در حالی که بررسی‌های بیشتری در این زمینه لازم است.

رابطه بین ازدواج فامیلی با سقط جنین ناخواسته و مرده‌زایی

هنوز ازدواج خویشاوندی در ایران بسیار مطلوب بوده و یک الگوی ازدواج پایدار محسوب می‌شود، شیوه ازدواجی که ممکن است به دلایل گوناگون در آینده نیز ادامه داشته باشد اما با وجود رایج بودن ازدواج‌های خویشاوندی در ایران، این امر به میزان بالای ناهنجاری‌های مادرزادی و بیماری‌های ژنتیکی و همچنین به سقط جنین و مرده‌زایی منجر می‌شود.

سقط جنین ناخواسته و مرده‌زایی دو اصطلاح کلی مرگ و جنین است که در زمان‌های متفاوتی از دوران بارداری اتفاق می‌افتد. برای این‌که مرگ جنین سقط یا مرده‌زایی نامیده شود، تعریف پذیرفته شده‌ای وجود ندارد اما براساس تعریف سازمان سلامت جهان مرده‌زایی برای مرگ جنین در سه ماهه سوم بارداری استفاده می‌شود.

تلفات جنینی علل بسیاری دارد، اما مشخصا عوامل ژنتیکی شایع‌تر هستند. هرچه سقط در ماه‌های اول بارداری رخ دهد احتمال تاثیر عوامل ژنتیکی بیشتر خواهد بود. سقط جنین سه ماهه اول ۵۰ تا ۸۰ درصد به علت اختلالات کروموزمی صورت می‌گیرد که البته علت‌های دیگری نیز با هم ترکیب می‌شوند، در نتیجه این موارد تک‌علتی نیستند. به همین ترتیب نسبت تلفات ناشی از ناهنجاری‌های کروموزومی در اوایل بارداری کاهش می‌یابد، اما علت‌های ژنتیکی دیگر برای مثال جهش‌های ژنتیکی لزوما کاهش پیدا نمی‌کند.

در این میان ازدواج خویشاوندی خطر اختلالات ژنتیکی مغلوب اتوزومی را افزایش می‌دهد. در متون ژنتیک انسانی یک زوج زمانی خویشاوند محسوب می‌شوند که حداقل دارای یک نیای مشترک باشند.

مهری شمس قهفرخی از دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان پژوهشی در این زمینه انجام داده و به ارزیابی رابطه بین ازدواج‌های خویشاوندی و سقط جنین ناخواسته و مرده‌زایی در شهر اصفهان پرداخته است. در این تحقیق از روش تحقیق کمی کمک گرفته شده و داده‌ها به صورت پیمایشی و با استفاده از پرسش‌نامه محقق ساخته، گردآوری شده و جامعه آماری تمامی زنان شاغل ازدواج‌کرده ۱۵ تا ۵۰ ساله عضو خانوارهای ساکن شهر اصفهان در سال ۱۳۹۳ بوده است که در داخل خانوار شناسایی و با آنها مصاحبه شده است. روش نمونه‌گیری در این پژوهش روش خوشه‌ای چند مرحله‌ای برمبنای فهرست حوزه‌های سرشماری نفوذ و مسکن ۱۳۹۰ بوده است.

براین اساس حداقل تعداد نمونه برابر با ۵۸۷ خانوار محاسبه شد که در نهایت از ۶۰۸ زن مصاحبه به عمل آمد. روش آماری مورد استفاده در این تحقیق آزمون T و رگرسیون لوجستیک بود که با استفاده از نرم‌افزار STATA انجام شد.

طبق بررسی‌های صورت گرفته در نهایت مشخص شد میزان سقط جنین ناخواسته و مرده‌زایی در ازدواج‌های خویشاوندی بیشتر از ازدواج‌های غیرخویشاوندی بوده است به گونه‌ای که از ۴۸۴ ازدواج غیرخویشاوند ۵۰ زن (۱۰.۳۳ درصد) و از ۱۲۴ ازدواج خویشاوندی ۲۲ زن (۱۷.۷۴ درصد) سقط جنین ناخواسته یا مرده‌زایی داشته‌اند. برهمین اساس ازدواج خویشاوندی با سقط جنین ناخواسته و مرده‌زایی رابطه مثبت معنادار داشته و نسبت برتری آن بیانگر آن است که ازدواج‌های زنانی که ازدواج غیرخویشاوندی داشته‌اند ۹۴.۳ درصد کمتر دچار سقط جنین ناخواسته یا مرده‌زایی شده‌اند.

البته سن نیز رابطه مثبت معناداری با سقط جنین ناخواسته و مرده‌زایی داشته که با افزایش یک سال سن سقط جنین ناخواسته و مرده‌زایی نیز ۱۸.۷ درصد افزایش پیدا می‌کند. رابطه تعداد فرزندان با سقط جنین ناخواسته و مرده‌زایی منفی و معنادار بوده و با افزایش تعداد فرزندان سقط جنین ناخواسته و مرده‌زایی ۷۶.۷ درصد کاهش یافت. رابطه تحصیلات با سقط جنین ناخواسته و مرده‌زایی اگرچه منفی بود اما معنادار نشد.

براین اساس در نهایت طبق این تحقیق مشخص شد که ازدواج خویشاوندی در سقط جنین ناخواسته و مرده‌زایی موثر است. همچنین عوامل غیرژنتیکی مانند سن و تعداد فرزندان اگرچه تاثیری کمتری نسبت به نوع ازدواج دارند، اما باز تاثیر آنها قابل توجه است.

اما براساس مطالعات صورت گرفته ۳۰.۵۶ درصد از زنانی که دارای سابقه سقط جنین ناخواسته یا مرده‌زایی بوده‌اند، ازدواج خویشاوندی داشته‌اند. توضیح زنان دارای این سابقه برحسب گروه سنی حاکی از آن است که بیشتر آنها در گروه سنی ۳۰تا ۳۴ سال بوده‌اند. بیش از نیمی از سقط‌ها یا مرده‌زایی‌ها برای زنان بدون فرزند اتفاق افتاده و توزیع برحسب تحصیلات نشان می‌دهد بیشتر زنان دارای سابقه سقط یا مرده‌زایی دارای تحصیلات لیسانس هستند. میزان کل ازدواج‌های خویشاوندی در نمونه مورد مطالعه ۲۰.۳۹ درصد بوده است. به عبارت دیگر از ۶۰۸ زن ۱۲۴ نفر ازدواج خویشاوندی داشته‌اند.

منبع: مهر نیوز

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن