خانه » کلیه و مجاری ادراری » یک نفرون چگونه ادرار می سازد؟

یک نفرون چگونه ادرار می سازد؟

یک نفرون چگونه ادرار می سازد؟
ادرار از مواد زائدی که بر اثر تصفیه شدن خود در نفرون های کلیه ایجاد شده اند تشکیل می شود. ادراری که در کلیه ها ساخته می شود از طریق حالب ها به مثانه فرستاده می شوند و موقتاً در آنجا نگهداری می شوند. بطور طبیعی و تحت کنترل اختیاری، ادرار از مثانه تخلیه شده و از طریق پیشابراه به بیرون ریخته می شود. یک فرد سالم بزرگسال هر روز نیم تا دو لیتر ادرار دفع می کند.

چگونگی تشکیل ادرار در نفرون

واحد فیزیولوژیکی کلیه یک نفرون است که توسط آن اعمال زیر جهت تشکیل ادرار صورت می گیرد.
  الف : تراوش گلومرولی
قسمتی از پلاسما که از گلومرول می گذرد. از غشای کپسول بومن تصفیه می شود. معمولا در پا لایه گلومرولی سلول خونی و مواد درشت مولکول پروتئین وجود ندارند. ضمنا در این مرحله هیچ گونه انتخابی در ورود مواد به درون کپسول بومن صورت نمی گیرد. بلکه عمل تراوش تابع فشار هیدروستاتیک و درشتی یا ریزی مولکولها می باشد.
  ب : باز جذب
در این مرحله که در محل شبکه دوم مویرگی صورت می گیرد، مواد مورد نیاز بدن نظیر آب ، گلوکز و اسیدهای آمینه مجددا به خون برگشت داده می شوند. این عمل را باز جذب می نامند.

عوامل موثر در بازجذب

انتشار: برای موادی صورت می گیرد که غلظت آنها در لوله های نفرونی بیشتر از خون است. قسمت اعظم آب و بعضی املاح از طریق انتشار دوباره جذب می گردند.

انتقال فعال: در مورد موادی صورت می گیرد که برای بدن ارزش حیاتی فوق العاده دارند. مانند گلوکز ، اسیدهای آمینه و سدیم. اصولا سیر مواد در جهت مخالف انتشار که همراه با مصرف انرژی می باشد، انتقال فعال نام دارد. سلولهای جدار نفرون برای انتقال فعال دارای یک حد ماکزیمم فعالیت هستند که آن را اصطلاحا آستانه یا حد توانایی لوله ای نفرون می نامند. تا زمانی که غلظت مواد درون نفرون (در مایع صاف شده) کمتر از حد آستانه باشد، همه این مواد به خون برگشت داده می شوند.

در غیر این صورت این مواد درون نفرون باقی مانده و به خون برگشت داده نمی شوند. بنابراین در ادرار ظاهر می گردند. در اشخاص سالم عمل باز جذب برای گلوکز کامل است. یعنی همه گلوکز دوباره به پلاسمای خون پس داده می شود و در ادرار قند وجود ندارد. در صورتیکه در مبتلایان به بیماری قند مقداری قند در ادرار ظاهر می شود. علت آن است که اولا در این افراد میزان قند خون چند برابر فرد سالم است. ثانیا آستانه فعالیت در نفرون تغییر نمی کند. لذا مقداری از قند در ادرار باقی می ماند. در مورد سدیم نیز آستانه فعالیت بالا نیست و کلیه از این امر برای تنظیم نمک خون استفاده می کند. از مهمترین موادی که باید باز جذب شود، آب است.
در هر دقیقه ۵۰۰ سی سی پلاسما وارد نفرون شده و تنها ۱۰۰ سی سی از آن تصفیه می گردد. با توجه به این که در همین مدت تنها کمتر از ۱ سی سی ادرار تشکیل می گردد، بنابراین بیشتر از ۹۹% از آبی که وارد کپسول بومن شده است، در عمل باز جذب به خون بازگشت داده می شود. مهمترین عمل کلیه ها در انسان و پستانداران دفع مواد نیتروژن دار مانند اوره است. نفرونها می توانند اوره را تا صد برابر در ادرار تغلیظ کنند. ولی اگر میزان آن در ادرار به ۵ درصد برسد تولید مسمومیت می کند.

ترشح: علاوه بر جذب مجدد فعال ، لوله های نفرونی قادر به ترشح فعال نیز می باشند و ترشح آنها همان موادی است که بوطور فعال جذب می گردند. در طی این عمل بعضی از مواد توسط سلولهای جدار لوله های نفرون ترشح می گردد. کراتی نین ، پتاسیم و هیدروژن از این مواد هستند. کراتی نین یک ماده نیتروژن دار است و از تجزیه کراتین موجود در سلولهای مغزی و عضلانی بوجود می آید.
ترشح کراتی نین به خصوص از نظر بررسی کار کلیه ها اهمیت دارد. هیدروژنی که به علت تولید اسید در اعمال متابولیسمی ایجاد می شود، اگر در مایعات بدن انباشته شود تولید اسیدوز می نماید. پتاسیم گرچه از لوله های ابتدایی نفرون جذب مجدد می گردد، در لوله های انتهایی به ادرار ترشح می شود و از بالا رفتن غلظت آن در مایعات خارج سلولی که خطرناک است جلوگیری می نماید.

نفرون

واحد عملی کلیه نفرون نام دارد. نفرون لوله پیچیده‌ای متشکل از یک لایه بافت پوششی است که در یک انتها بسته است و در انتهای دیگر به درون لگنچه باز می‌شود. تعداد نفرونها در انسان پس از تولد افزایش نمی‌یابد اما طول نفرون در دوره رشد زیاد می‌شود. هر نفرون ار کپسول بومن ، لوله پیچیده نزدیک ، لوله هنله ، لوله پیچیده دور و مجرای جمع کننده تشکیل شده است.

ادرار چگونه تشکیل می شود؟

منبع: bogfa.ir

پاسخ دادن

نکات : آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.فیلدهای الزامی علامت گذاری شده اند. *

*

x

این مطالب را نیز ببینید!

نارسایی کلیه بی خبر می آید

در نارسایی کلیه، کلیه ها عملکرد طبیعی خود را از دست داده و مواد زائد ...